Editor: Ayşe Koca
Gökyüzü meraklılarının uzun süredir beklediği parçalı Ay tutulması için geri sayım başladı. 27 Ağustos’u 28 Ağustos’a bağlayan gece gerçekleşecek tutulmada Ay’ın büyük bölümü Dünya’nın gölgesinden geçecek. Tutulmanın en dikkat çekici aşamasında Ay’ın yaklaşık yüzde 93’lük bölümü Dünya’nın tam gölge konisi içerisinde kalacak.
Türkiye açısından ise tutulmanın önemli bir ayrıntısı bulunuyor. Tutulmanın maksimum aşaması sabah saatlerine denk gelirken, Türkiye’de Güneş’in doğması nedeniyle en yüksek tutulma evresi ülkemizden görülemeyecek. Buna karşılık tutulmanın erken saatlerdeki bazı evreleri, uygun hava koşullarında gözlemlenebilecek.
AY TUTULMASI SAAT KAÇTA BAŞLAYACAK?
TÜBİTAK’ın Ağustos 2026 gökyüzü takvimine göre parçalı Ay tutulmasının ilk aşaması 28 Ağustos günü Türkiye saatiyle 04.24 civarında başlayacak. Bu aşamada Ay, Dünya’nın yarı gölge bölgesine girecek.
Yarı gölge evresinde Ay’ın parlaklığında meydana gelen değişim oldukça hafif olabileceği için tutulmanın başlangıcını çıplak gözle fark etmek kolay olmayabilir. Ay’ın Dünya’nın daha koyu olan tam gölge bölgesine girmesiyle birlikte ise tutulma belirgin hale gelecek.
Parçalı tutulma evresinin yaklaşık 05.34’te başlaması bekleniyor. Bu andan itibaren Dünya’nın gölgesi Ay’ın yüzeyinde daha belirgin biçimde görülebilecek. Tutulma ilerledikçe Ay’ın gölgede kalan bölümü büyüyecek.
TUTULMANIN EN YOĞUN ANI SAAT KAÇTA?
Parçalı Ay tutulmasının maksimum aşaması Türkiye saatiyle yaklaşık 07.13-07.14 civarında gerçekleşecek. Bu sırada Ay’ın yaklaşık yüzde 93’ü Dünya’nın tam gölge konisi içerisinde kalacak.
NASA verilerinde tutulmanın en büyük aşaması evrensel zamanla 04.13 civarında gösterilirken, Türkiye saatiyle bu zaman yaklaşık 07.13’e karşılık geliyor. NASA ayrıca tutulmanın derin bir parçalı Ay tutulması olacağını ve Ay diskinin yaklaşık yüzde 93’ünün Dünya’nın tam gölgesinde kalacağını belirtiyor.
Bu nedenle gökyüzü meraklıları için tutulmanın en dikkat çekici bölümü sabaha karşı yaşanacak. Ancak Türkiye’de bu saatlerde gökyüzünün aydınlanmaya başlaması gözlem koşullarını olumsuz etkileyecek.
TÜRKİYE’DEN AY TUTULMASI GÖRÜLECEK Mİ?
Türkiye’den tutulmanın ilk evrelerini görmek mümkün olacak, ancak maksimum tutulma ülkemizden gözlemlenemeyecek.
TÜBİTAK verilerine göre 28 Ağustos’ta Türkiye’de Güneş yaklaşık 06.13’te doğacak. Tutulmanın maksimum seviyeye ulaştığı saatlerde gökyüzü aydınlanmış olacağı için Ay’ın en fazla gölgede kaldığı an Türkiye’den izlenemeyecek. Buna karşın Ay’ın tam gölgeye girmeye başladığı erken saatlerde tutulmanın parçalı evresi gözlemlenebilecek.
Bu nedenle tutulmayı Türkiye’den takip etmek isteyenlerin özellikle sabahın erken saatlerinde gökyüzünü izlemesi gerekiyor. Görüşün açık olması, ufkun açık olması ve şehir ışıklarından uzak bir noktada bulunmak gözlem açısından avantaj sağlayabilir.
TUTULMA KAÇ SAAT SÜRECEK?
Tutulmanın tüm evreleri birkaç saat boyunca devam edecek. TÜBİTAK’ın verdiği zamanlamaya göre Ay’ın yarı gölgeye girişi 04.24 civarında başlayacak ve tutulmanın tüm evreleri yaklaşık 10.01’de sona erecek. Böylece yarı gölge dahil tutulmanın toplam süresi yaklaşık 5 saat 37 dakika olacak.
Ancak tutulmanın tamamının aynı şekilde izlenmesi mümkün olmayacak. Yarı gölge evresinde değişim oldukça silik görünürken, yaklaşık 05.34’ten itibaren parçalı tutulmanın daha belirgin bölümü başlayacak. Parçalı evrenin sona ermesinin ardından Ay yeniden yarı gölge bölgesinden geçecek.
AY NEDEN KIZIL VEYA BAKIR TONLARINA BÜRÜNEBİLİR?
Ay tutulmalarında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girerek Güneş ışığının Ay’a doğrudan ulaşmasını engelliyor. Ay, Dünya’nın gölgesinden geçerken tamamen karanlıkta kalmak yerine Dünya atmosferinden süzülen ışığın etkisiyle kızıl, turuncu veya bakır tonlarında görünebiliyor.
NASA’ya göre atmosferdeki daha kısa dalga boylu mavi ve mor ışık daha fazla saçılırken, kırmızı ve turuncu dalga boyları atmosferden geçerek Ay’a ulaşabiliyor. Bu nedenle tutulma sırasında Ay’ın gölgede kalan bölümünde bakır veya kızılımsı bir görünüm ortaya çıkabiliyor.
Parçalı tutulmada Ay’ın tamamı Dünya’nın gölgesine girmediği için bu renk değişimi Ay’ın yalnızca gölgede kalan bölümünde daha belirgin şekilde görülebiliyor.
AY TUTULMASI NEDEN HER DOLUNAYDA GERÇEKLEŞMİYOR?
Ay tutulmasının meydana gelebilmesi için Güneş, Dünya ve Ay’ın uygun bir hizalanmaya gelmesi gerekiyor. Ay her ay dolunay evresine ulaşıyor ancak Ay’ın yörüngesi, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesine göre eğimli olduğu için her dolunayda üç gök cismi aynı doğrultuda bulunmuyor.
Bu nedenle Ay çoğu zaman Dünya’nın gölge konisinin üzerinden veya altından geçiyor. Yalnızca uygun hizalanmanın gerçekleştiği dönemlerde Ay, Dünya’nın gölge alanına girerek tutulma meydana getiriyor.
NASA da 28 Ağustos 2026’daki olayın bir parçalı Ay tutulması olduğunu ve tutulmanın Avrupa, Afrika, Amerika kıtaları ile bazı Pasifik bölgelerinden gözlenebileceğini belirtiyor.
GÖKYÜZÜ MERAKLILARI SABAH SAATLERİNE DİKKAT!
28 Ağustos sabahı yaşanacak gökyüzü olayı, özellikle astronomi meraklıları için dikkat çekici bir gözlem fırsatı sunacak. Türkiye’de maksimum tutulma görülemeyecek olsa da Ay’ın Dünya’nın tam gölgesine girmeye başladığı erken saatlerde parçalı tutulmanın belirgin bölümü takip edilebilecek.
Uzmanların verdiği zamanlamalar dikkate alındığında gözlem için en önemli dönem, Güneş doğmadan önceki saatler olacak. Hava koşullarının uygun olması halinde açık bir gökyüzü, tutulmanın ilk belirgin aşamalarını izlemek isteyenler için önemli bir avantaj sağlayacak.
Doğrudan Güneş gözlemlerinin aksine Ay tutulması çıplak gözle izlenebilen bir gökyüzü olayı. Bu nedenle özel bir koruyucu gözlük kullanma zorunluluğu bulunmuyor. Ancak şehir ışıklarından uzak ve ufku açık bölgeler, gökyüzü olayını daha rahat takip etmek isteyenler için daha uygun olabilir.
28 Ağustos 2026 parçalı Ay tutulması, Türkiye açısından maksimum evresi görülemese de sabahın erken saatlerinde gökyüzünde meydana gelecek dikkat çekici değişimlerle gündeme gelecek. Ay’ın büyük bölümünün Dünya’nın gölgesine girmesi, tutulmayı yılın önemli gökyüzü olaylarından biri haline getiriyor.
Yorumlar 0